Sneeuw op de berg en bloesem in het dal

Vandaag is het prachtig weer. Het is maar liefst 24 graden. En dat begin april. Ik maak vandaag een fietstocht door het Inntal waar de rivier de Inn doorheen stroomt. Hij heeft op dit moment nog niet veel water maar zodra het warme weer aanhoudt en de sneeuw op de bergen smelt stijgt het waterniveau snel. Op verschillende plekken zijn bevers actief geweest. Ongelooflijk wat voor dikke bomen ze omknagen. Wat vooral opvalt in het landschap zijn de prachtige witte en roze bloesems van verschillende prunussoorten, zoals bijvoorbeeld de Sierkers en de Kerspruim. Ook de Sleedoorn bloeit als één van de eerste struiken. De Meidoorn draagt hier nog geen bloesem maar in Nederland staat ze al wel in bloei. Dus als je de Meidoornbloesem wilt verzamelen is dit een goed moment. Mijn oog valt vandaag op het Herderstasje. Ze is zo "gewoon" dat ze niet echt opvalt en een kruid waar ik nog maar weinig ervaring mee heb. Hoogste tijd dus om haar beter te leren kennen.

Aan de bloemetjes met haar vier kelkblaadjes en vier witte bloemblaadjes herken je vrijwel direct dat het Herderstasje behoort tot de Kruisbloemenfamilie of Brassicaceae. Het meest opvallende aan het Herderstasje is toch wel de specifieke vorm van de kleine zaadhulsjes (hauwtjes). Deze hauwtjes hebben een omgekeerd driehoekige tot hartvormige vorm, die lijken op de driehoekige tasjes of beurzen die herders vroeger aan hun riem droegen. Vandaar ook de naam Herderstasje. De wetenschappelijke Latijnse naam van dit kruid is "Capsella bursa-pastoris" wat letterlijk "doosje" (Capsella) en "beurs van de herder" (bursa-pastoris) betekent. De bloemstengel zelf groeit uit een grondrozet van bladeren en bevat slechts enkele bladeren die stengelomvattend zijn.

 

Het Herderstasje is wellicht geen grote bekende medicinale plant maar ze komt wel in de meeste kruidenboeken voor, zelfs in mijn Lehrbuch Phytotherapie. Het kruid staat vooral bekend als bloedstelpend middel en wordt in de volksgeneeskunde gebruikt voor bloedingen van uiteenlopende aard zoals neusbloeden, sterke bloeding na tandoperaties en oppervlakkig, bloedende wonden en wordt traditioneel ook ingezet bij zowel een hoge als lage bloeddruk en bij een zwak ouderdomshart.

Vooral in de vrouwengeneeskunde staat ze hoog in aanzien bij het stoppen van baarmoeder-bloedingen en bloedingen bij de geboorte. Margret Madesjky schrijft in haar boek "Lexikon der Frauenkräuter" uitgebreid over dit bijzondere kruid.

Zo geeft zij aan dat de bloedstelpende werking bij baarmoeder- en geboortebloedingen het belangrijkste toepassingsgebied van het Herderstasje is en een overmatige bloedstroom kan verminderen. Het Herderstasje is volgens haar het sterkste hemostatische (bloedstelpende) kruid onder de inheemse planten. Het kan alle soorten bloedingen stoppen, vooral in combinatie met andere bloedstelpende kruiden, zoals functionele baarmoederbloedingen, hevige menstruatiebloedingen bij vleesbomen of vanwege het gebruik van het spiraaltje, bloedingen tijdens de menopauze, sterke bloedingen tijdens geboorte- en darmbloedingen zonder aanwijsbare natuurlijke oorzaak. Myomen of vleesbomen zijn goedaardige knobbels in de spierwand van de baarmoeder) die vaak leiden tot hevige, langdurige of pijnlijke menstruatiebloedingen (hypomenorroe/ menorragie). Madesjky schrijft verder dat het Herderstasje een tonische effect heeft op de baarmoeder en verloskundigen het kruid gebruiken om de uitstoot van de nageboorte te stimuleren. Het Herderstasje heeft een oxytocine-achtig effect en kan daardoor baarmoedercontracties veroorzaken.

Ook Baümler schrijft in zijn boek Heilpflanzenpraxis Heute dat het Herderstasje wordt ingezet bij sterke en lange menstruatiebloedingen evenals bij tussentijdse bloedingen die niet worden veroorzaakt door baarmoederkanker. Het Herderstasje is bijvoorbeeld verwerkt in een product van Weleda (Menodoron-druppels) ter ondersteuning van een regelmatige menstruatie en bij onregelmatige of overmatig heftige bloedingen. Het is een homeopathisch middel op basis van plantenextracten (o.a. duizendblad, herderstasje, eik) dat helpt de cyclus te reguleren.

Madejsky vermeldt in haar boek een theerecept bij overmatig sterke menstruatiebloedingen waar geen organische oorzaken als myomen of poliepen voor verantwoordelijk zijn. Ze geeft daarbij aan dat de volgenden theemix preventief, vanaf het midden van de menstruatiecyclus, gedronken kan worden.

• 20 g Brandnetel blad
• 30 g Vrouwenmantel kruid
• 40 g Herderstasje kruid
• 40 g Duizendblad kruid
• 20 g Alpiene Vrouwenmantel kruid

Mix de bovenstaande kruiden door elkaar en neem 2 eetlepels ervan en giet hier 200 ml gekookt water overheen. Laat de thee 10 tot 12 minuten trekken en zeef de kruiden er daarna uit. Je kunt hiervan 2 -4 koppen per dag drinken.

 

In haar boek geeft Madejsky ook een recept voor een bloedstelpende vrouwenthee bij myombloedingen:

• 30 g Herderstasje kruid 
• 50 g Mistelkruid
• 20 g Varkensgras

Mix de bovengenoemde kruiden door elkaar en zet 2 eetlepels hiervan met 500 ml koud water aan. Laat dit één nacht trekken, verwarm het de volgende dag op drinktemperatuur en zeef de kruiden er daarna uit. Deze thee kun je over de dag verdeeld drinken.

 

Tinctuur

Een andere mogelijkheid om het Herderstasje te verwerken is een tinctuur uit het verse kruid te maken. Hiervoor neem je een alcohol met een percentage van 40%.

• Herderstasje kruid
• 40% alcohol

Snijd het Herderstasjeskruid heel fijn en vul een klein glazen potje hiermee op. Je kunt het eerst ook nog wat fijn malen in een vijzel mocht je die hebben. Giet er de alcohol over tot het potje vol is en sluit het af met een deksel. Laat dit 3 weken trekken en schud het potje in deze tijd af en toe door. Gebruikelijk is een inname van 3 x 20 druppels per dag. Wil je meer weten over tincturen, kijk dan op de pagina "Extractiemethoden" onder het kopje "extraheren met alcohol".