Vlierbloesemsiroop                                                  21 april 2026

Vitaliteit en overvloed,

dat is wat in me opkomt als ik aan de Vlier denk. Vitaliteit omdat deze struik of kleine boom een enorme groeikracht heeft.

Ze maakt in een hoog tempo nieuw houtweefsel aan de buitenkant van de takken aan. Om deze snelle lengtegroei mogelijk te maken, vult de kern van de jonge twijgen zich eerst met een zacht, sponsachtig merg. Naarmate de twijgen in het tweede of derde levensjaar verhouten, droogt dit zachte merg in het midden op en verdwijnt. Hierdoor ontstaat de typische holle stengel. In combinatie met voedselrijke, vochtige grond en veel zonlicht kan de struik tot wel enkele meters per jaar groeien.

De overvloed zit in de enorme hoeveelheid bloemschermen die ze ten toon spreidt en waaraan je de Vlier al van verre kunt herkennen. Wanneer ze zijn uitgebloeid en bevrucht veranderen ze in grote trossen zwarte besjes. Tenminste als je een goed jaar hebt want vaak schimmelen de besjes of drogen ze uit voordat ze echt mooi rijp zijn. Van de zwarte besjes kun je een heerlijke sap maken. Vroeger gebruikte men de rijpe vruchten ook als urinedrijvend en afvoerend middel. De Vlier gold door zijn veelzijdige inzetbaarheid en als belangrijke vitamine C leverancier als de apotheek voor arme mensen. Deze boom mocht vroeger op geen erf en voor geen huis ontbreken. Ook omdat de mensen geloofden dat de Vlier het huis en erf beschermede tegen onheil. Bij de Germanen was de Vlier het verblijf van de beschermende huisgodin Vrouw Holle. Ik ben dus heel blij dat een paar jaar geleden deze bijzondere struik bij mij in de tuin is komen aanwaaien. Ook omdat ik er nu niet meer op uit hoef om de bloemen te verzamelen.

Want niet alleen de bessen, ook de bloemschermen hebben een heilzame werking en kunnen worden gebruikt bij verkoudheid, ontstekingen van de luchtwegen, koorts en griepachtige verschijnselen. Een thee uit de bloemen heeft een vochtafdrijvende werking waardoor je ervan gaat zweten en je wat vaker naar de wc moet. Welke stoffen hiervoor precies verantwoordelijk zijn, is nog niet bekend. Sommige verwijzen naar de etherische oliën die in kleine hoeveelheden aanwezig zijn. Misschien is het ook de mix aan verschillende inhoudsstoffen die in de bloemen voorkomen zoals Flavonoïden (o.a. Rutine, Isoquerctine, Quercitine en hyperoside), chlorogeenzuur, etherische olie, looistoffen, slijmstoffen, triterpenen en rijkelijk kalium. Je kunt een thee niet alleen inwendig gebruiken maar ook uitwendig om ermee te inhaleren bij verkoudheid. Het bevochtigd de droge luchtwegen en kan ontstekingsremmend en slijmoplossend werken. Vooral bij ontstoken neusholtes wordt vlierbloesem ingezet. Hiervoor neem je een pan met een kleine hand vol gedroogde bloemen waar je kokend water over giet. Ga er vervolgens met je gezicht boven hangen en leg een handdoek over je hoofd en de pan. Pas op voor verbrandingen en ga er niet te dicht boven zitten.

Het is nu de goede tijd om de bloemschermen te plukken en te drogen zodat je een voorraadje hebt voor de volgende herfst en winter. Ik vind de bloemen wel erg stinken wanneer je ze in huis droogt. Het lijkt net of er dan een paar dagen een zweetvoetengeur in huis hangt. Ik droog ze daarom liever buiten op het balkon in de schaduw. Wil je meer weten over het medicinaal gebruik van de Vlier, lees dan verder op de pagina "Medicijnplanten", hier is een portret over de Vlier opgenomen. Ook kun je er meer lezen over andere bereidingen en toepassingen van de vlierbloesem zoals pannenkoekjes, azijn, een hydrolaat, gezichtwater, lotion of tonic.

Vlierbloesemsiroop

Hier gaat het verder met het bereiden van een frisse zomersiroop uit de vlierbloesem, één van de eerste dingen die ik in Oostenrijk heb leren maken. Het huisdrankje nummer 1. Het wordt hier veel gemaakt en ook bij ons in huis ontbreekt het niet in de koelkast. In de zomer is niets lekkerder dan een glas zelfgemaakte vlierbloesemsap met ijsklontjes. Je kunt het ook mengen met bruisend water of witte wijn.

De bloemen staan nu, eind mei in bloei, de perfecte tijd dus om ze te verzamelen en zelf aan de slag te gaan. En zo moeilijk is het niet om zelf een siroop te maken. Hiervoor heb je nodig:

• 30 middelgrote schermen vlierbloesem
•   2 liter water
•  2,5 kg suiker
•  sap van 4 citroenen BIO
•  de zeste van 4 citroenen (dit is het gele deel van de schil die je eraf kunt raspen)
•  50 gr. citroenzuur (E330 in poedervorm)
•  grote pan (als je meer maakt kun je ook een schone emmer gebruiken)

Kook het water, voeg er de suiker aan toe, roer alles goed door en laat het afkoelen. In de tussentijd was je de citroenen en rasp je het gele deel van de schil eraf (de zeste). De citroenen snijd je vervolgens doormidden en pers je zo goed als het gaat uit. De rasp, het sap en het citroenzuur doe je bij het suikerwater wanneer deze tot handwarmte is afgekoeld en alle suiker is opgelost. De bloemen kijk je goed na op luizen want de vlier is er soms vol mee. Knip de dikkere groene steeltjes van de bloemen en voeg de schermen toe aan de pan met het citroen-suiker-water. Roer alles nog een keer goed door en leg er een theedoek over. De pan zet je vervolgens op een niet te warme plek weg en na twee dagen is je siroop klaar. Kijk of al het suiker is opgelost en roer het desnoods nog een paar keer goed door. Daarna kun je de siroop afgieten door een theedoek in een grote zeef te leggen en de siroop er doorheen te laten lopen. Druk tenslotte de theedoek goed uit en vul de siroop in steriele flessen af. De flessen maak je steriel door ze bij 100 graden in de over te verwarmen, ze uit te koken of te ontsmetten met alcohol. Dit geldt ook voor de deksels. Let op: deze kun je niet in de oven leggen want dan smelt de coating aan de binnenkant. Je kunt ze wel uitkoken of ontsmetten met alcohol.