Vogelmuur (Stellaria media)                                     28 februari 2026

Nog één nachtje slapen...

en dan begint de meteorologische lente. Dat is buiten al goed te zien. De sneeuwklokjes en de gele bloemetjes van de Winterakoniet bloeien in de tuin, de Clematis en de Sneeuwroos lopen uit en de eerste bloesems zijn al weer aan mijn abrikozenboompje verschenen. Het was de afgelopen dagen heerlijk zonnig en met 15 graden al prachtig lenteweer. Vandaag maak ik een wandeling om te kijken welke kruiden in de natuur als eerste na de winter hun kopjes boven de dorre bladeren uitsteken. 

Als één van de eerste bloeiers in het voorjaar vind ik het klein Hoefblad die je met haar fel gele boemetjes niet kunt missen. Ook de rode Dovenetel, Ehrenpreis, Maarts Viooltje, Sleutelbloem en de Vogelmuur kom ik tegen. Vandaag neem ik de Vogelmuur mee naar huis om er een zalf van te maken. 

Vogelmuur behoort tot de anjerfamilie (Caryophyllaceae). Dit plantje loopt als één van de eerste voorjaarskruiden na de winter uit en groeit het hele jaar door. In het Engels heet dit plantje Chickweed en de naam verraad al dat ze graag door kippen wordt gegeten maar ook andere vogels lusten de blaadjes graag. Soms zijn de plantjes klein maar ze kunnen ook 40 cm hoog worden en zich in de breedte uitspreiden tot een fris groen tapijtje. De steeltjes zijn dun en aan één kant behaard. De blaadjes zijn ovaal en puntig. en voelen een beetje vlezig aan. De bloemen zijn wit, klein en lijken net sterretjes. Vandaar ook haar Latijnse naam Stellaria, dat kleine ster betekent. De bloemen bestaan uit 5 diep ingesneden kroonblaadjes waardoor het lijkt alsof het er 10 zijn. Hieraan kun je de Vogelmuur goed herkennen net als aan de fijne haartjes.

Vogelmuur heeft een opvallend milde, licht maisachtige smaak. In de keuken kunnen de verse bovengrondse delen worden gebruikt als wilde groente bijvoorbeeld in een soep, salade, kruidenboter, een smoothie, pesto of als broodbeleg. Ze bevat veel vitamine C, chlorofyl, calcium, kalium, magnesium en ijzer en geeft een boost aan onze gezondheid.

Sebastian Kneipp gebruikte Vogelmuur voor longziekten, hoest en aambeien. Het wordt vandaag de dag nog steeds gebruikt als ingrediënt in hoestthee vanwege het slijmoplossende effect. Vogelmuur bevat interessante werkzame inhoudsstoffen zoals saponinen, mineralen, flavonoïden en slijmstoffen. Uitwendig kan het verse kruid worden gebruikt in zalven, kompressen en omslagen. Het heeft een verkoelend, ontstekingsremmend en licht pijnstillend effect op de huid waardoor het verlichting kan brengen bij jeuk, insectenbeten en brandwonden. Vogelmuur wordt in de volksgeneeskunde ook toegepast bij huidaandoeningen zoals eczeem, zweren, blauwe plekken, neurodermatitis en psoriasis.

Bij een geïrriteerde huid of bij jeuk kun je een lotion van Vogelmuur gebruiken die bestaat uit 125 ml gedistilleerd water met 15 ml vogelmuurtinctuur. Deze lotion kun je op de huid sprayen of er een kompres of omslag van maken door een doekje in de lotion te dopen en deze op de betroffen plek leggen. Hoe je een tinctuur maakt kun je lezen op de pagina "Kruiden verwerken" onder het kopje Tinctuur. Hiervoor gebruik je een 40% alcoholische oplossing.

In plaats van een lotion kun je ook een sterke thee van Vogelmuur nemen. Een andere mogelijkheid om Vogelmuur uitwendig in te zetten is een wondpapje. Deze maak je door Vogelmier in de vijzel te kneuzen. Dit papje kun je in de vorm van een kompres op de betroffen huid te leggen. Of je maakt een heerlijke anti-jeuk zalf:

Anti-jeukzalf

• 50 g Jojoba-olie (of een combinatie van oliën zoals sesamolie, hennepolie, tarwekiemolie)
• 10 g verse Vogelmuur
• 4 g bijenwas
• 8 druppels etherische Lavendelolie

Ik heb de Vogelmuur eerst in een vijzel aangedrukt tot een pasta, hier de olie aan toegevoegd en alles nog eens goed doorgeroerd. Deze Vogelmuur-olie heb ik een dag laten trekken op een stoofje met een waxinelichtje eronder op ongeveer 55 graden. De olie heb ik daarna door een zakdoekje laten lopen en opgevangen in een vuurvast bekerglas. Het kruidenrestant dat in het zakdoekje achterblijft druk je lichtjes uit door het zakdoekje aan de punten bij elkaar te nemen en als een soort wrong op te draaien. Druk het echter niet te hard uit want dan komt er te veel vocht in je zalf. Je kunt dit zakdoekje daarna eventueel direct als een kruidenstempel gebruiken om de huid mee in te vetten. Aan de opgevangen olie heb ik de bijenwas toegevoegd (op 45 ml olie gaat 4 g bijenwas) en alles nogmaals au bain-marie verwarmt tot de bijenwas is gesmolten. Vervolgens alles goed doorgeroerd en aan de enigszins afgekoelde olie de etherische Lavendelolie toegevoegd.

Je kunt de verse Vogelmuur ook samen met de olie in een klein jampotje een paar uur verwarmen zonder deze eerst fijn te malen in een vijzel. Mocht je hiervoor de tijd hebben dan kun je de olie overnacht laten rusten en de volgende dag nog een keer een paar uur verwarmen. Daarna zeven, opnieuw verwarmen met de bijenwas, afvullen in een potje en de etherische olie erdoor roeren.



Masker

Ik had nog wat Vogelmuur over en heb daar nog in een hand om draai een masker van gemaakt. Wat je hiervoor nodig hebt is:

• 1 handje vol Vogelmuur
• 1 eetlepel havervlokken
• 1 eetlepel kwark

Met de staafmixer pureer je alles tot een smeuïge niet te dunne pasta. Je kunt er eventueel een klein beetje water bijdoen als het te stijf is. Breng het masker op je gezicht aan (mond en ogen laat je vrij) en laat het 5 tot 10 minuten inwerken. Tenslotte masseer je met het masker nog even je gezicht. Met een washandje en lauwwarm water spoel je alles zo weer weg.